نگاهي كوتاه به جشنواره نمايش هاي سنتي

فیلم و سینما :: تئاتر

موضوع: نگاهي كوتاه به جشنواره نمايش هاي سنتي - آئيني

دوازدهمين جشنواره نمايش هاي سنتي – آئيني اين بار بر خلاف دوره هاي قبل از بخش هاي متنوع ومتعددي برخوردار بود . اين كه اين بخش ها داراي چه تاثيرات و نتايج مثبتي هستند ، نياز به تحقيق و مطالعه بيشتر بر روي اين موضوع دارد . وجود بخش هاي مسابقه ، آسيايي ، جنبي ، تعزيه ، آئيني ، خياباني ، نقالي موسيقايي در اين دوره نشان مي دهد كه مسئولان و سياست گذاران جشنواره برآنند كه همه انواع واقسام نمايش هاي سنتي – آئيني كشورمان را در معرض ديد علاقه مندان قرار دهند و در نگهداري و احياي آنها بكوشند . اما به راستي اين نوع نگهداري و حفظ و احيا براي اين نوع نمايش ها كافي است ؟ آيا با اين نوع نگاه ، به آنها به صورت موزه اي و جشنواره اي نگاه نمي كنيم ؟ به راستي از نشان دادن اين نوع نمايش ها چه هدفي داريم ؟ آيا برآنيم كه تنها بگوييم داشته هاي سنت هاي نمايشي كشورما فقط اين نوع نمايش هاست يا اينكه نسل جديد تماشاگران با برپايي چنين جشنواره هايي بيشتر و بهتر آشنا مي شوند ؟ به نظر مي رسد اگربراي برگزاري اين جشنواره به كيفيت نمايشهاي هر بخش توجه كنيم و به نوعي اگر از تعدد بخشهاي آن بكاهيم ، مي توانيم قطعا قسمت كيفي بهتري دست پيدا كنيم . آيا بهتر نيست براي پربار كردن بهتر جشنواره بخش هاي آن را به دو بخش ( مثلا مسابقه و خارج از مسابقه يا جنبي ) تقسيم كنيم تا بتوانيم از هر دو بخش هر علاقه مندي به تئاتر و نمايش هاي سنتي – آئيني بهره ببرد . در شكل كنوني بخش جنبي شامل بخش هاي ديگري همچون نقالي ، پرده خواني ، خيمه شب بازي و دانشجويي و نمايش هاي بخش خارج از مسابقه بود كه هر يك توسط گروههاي حرفه اي و تجربي و تازه به ميدان آمده به اجرا در آمد و هريك بر اساس جذابيت هاي خاص علاقه مندان كم و زيادي را به خود جلب و جذب كرده بود . اما جدا از اين همه از بخش هاي متعدد و متنوع در بخش مسابقه كه از يكي – دو دوره گذشته در اين جشنواره رواج پيدا كرد ، گروههاي شركت كننده در اين بخش به رقابت با يكديگر برخاستند و نمايش هاي اين بخش ابتدا به قضاوت داوري هيات داوران و سپس به قضاوت و تماشاي تماشاگران در آمدند . اغلب نمايش هاي اين بخش جدا از قوت و ضعف هاي متني و اجرايي ، بر اساس درايت و خلاقيت هاي كارگردانان و عوامل گروههاي اجرايي توسط كساني به روي صحنه آمدند كه هر يك سوابقي در اين زمينه داشتند . در اين ميان رويكرد چند نمايشنامه نويش و كارگردان به نمايش هاي سنتي – آئيني كه تنها در بخش يا گوشه اي از نمايش هاي آنان نمود داشته و اتفاقا همين رويكرد به بهتر شدن و غناي كار آنان در اين عرصه افزوده بود . البته عده اي از كارشناسان تئاتر بر اين باورند نمايش هايي كه در اين جشنواره به اجرا در آمدند كمتر از نمايش هاي سنتي – آئيني ما بهره گرفته بودند . اينان انتظار داشتند كه در هر يك از نمايش سنتي حضور شخص سياه ضروري و اساسي است . در صورتي كه اين نوع برخورد و چنين نگاهي اتفاقا نگاه سنتي و تكراري است زيرا اساسا چه ضرورت و اهميتي دارد كه ما در نمايش هاي سنتي همان شخص سياه را به شكل گذشته نشان دهيم. به راستي اگر چنين مي شد آيا موجب ملال و دلزدگي تماشاگران از اين نوع نمايش ها نمي شديم ؟ به نظر مي رسد براي حفظ و احياي چنين نمايش هايي اتفاقا بايد با نگاه و رويكرد تازه اي پا به ميدان بگذاريم . اگرچه مي توان با نگاهي به ميزان استقبال تماشاگران از نمايش هاي سنتي – آئيني اين دوره از جشنواره پي به اين مسئله ببريم كه كه كدام يك از آنها با چنين نگاهي توسط كارگردانان به اجرا در آمدند و با خلاقيت آنان در آميختند . اما در اين دوره از جشنواره حضور زنان هنرمند قابل توجه بود. اين حضور جدا از بخش مسابقه و جنبي كه با اجبار نمايشهايي توسط كارگردانان و نمايشنامه نويسان زن ، در بخش نقالي و خيمه شب بازي هم ديده مي شد . در بخش نقالي و خيمه شب بازي خيمه شب بازي مبارك توسط بهناز مهديخواه نقالي خانم حبيبي زاد ، نقالي سهراب و گردآفريد توسط الهه مونسي و نقالي خوان ششم توسط سميه برجي به اجرا در آمد. در بخش مسابقه نيز بنفشه توانايي با نمايش سيزده و زهرا بردبار با نمايش چهل گيس خاتون بخشي از توانايي هاي خود را به نمايش گذاشتند كه اتفاقا بعضي از آنها با استقبال خوبي نيز روبه رو شدند . حضور زنان هنرمند جوان در اين عرصه نشان مي دهد كه هنوز نمايش هاي سنتي – آئيني داراي ارزش ها و ويژگي هاي بسياري است كه مي تواند هر جنسي از جامعه را متوجه خود كند و نمايش هاي سنتي – آئيني مخصوص مردان نيست و نخواهد بود. به خصوص آنكه اگر به حافظه تاريخي خود رجوع كنيم در گذشته نيز نمايش هاي شادي آور زنانه در مجلس هاي زنانه به اجرا در مي آمده يا تغزيه هايي توسط اين گروه از افراد جامعه در مجالس خصوصي زنانه نشان داده مي شد . اميد كه در دوره هاي بعد گونه اي از نمايش هاي شادي آور زنانه را از آنان شاهد باشيم و زنان كارگردانان ديگر تجربه هاي خويش را در اين عرصه به نمايش بگذارند.

مطلب بعدی :: مطلب قبلی