آيا ميدانيد سامي يوسف ايراني هست؟

فیلم و سینما :: گوناگون

موضوع: آيا ميدانيد سامي يوسف ايراني هست؟

اين كه چرا «سامي يوسف» بر اصليت ايراني خود اصرار ندارد، بيشتر به اين جهت است كه او قصد دارد ستاره موسيقي مذهبي جهان اسلام باشد. سامي متولد تهران است، نسب آذري دارد و عربي مي‌خواند، كه معجوني تمام عيار براي محبوبيت او در كشورهاي شيعه و سني است. در ادامه، اطلاعات بيشتري درباره اين خواننده مي خوانيد.

«هيجان زده‌ام، انتظار چنين خوشامدگويي عظيمي را نداشتم. من 26 ساله‌ام و اين اولين ديدارم از آذربايجان است. دو پدربزرگ من اهل باكو هستند. آن ها به تبريز مهاجرت كردند و البته من در سال 1980 در تهران متولد شدم. بعد اما به انگلستان مهاجرت كرديم و من آنجا بزرگ شدم...»

اين چند جمله، بخشي از حرف‌هاي سامي يوسف ستاره اين روزهاي موسيقي اسلامي در جمع خبرنگاران باكويي است. اين چندمين بار است كه سامي يوسف درباره تولدش در تهران صحبت مي‌كند. از همان زمان كه آلبوم اولش را منتشر كرد، درباره پارسي بودنش صحبت كرده بود، اما هر چه جلوتر رفت سعي كرد آذري بودنش را پررنگ‌تر كرده و كمتر درباره ايراني بودنش صحبت كند. اما اين بار و در ميان خود آذري‌ها اعلام كرد كه ايراني است و متولد تهران. مساله‌اي كه در سايت‌ها و رسانه‌هاي آذربايجان به شدت مورد توجه قرار گرفت. او در ادامه تور جهاني‌اش كه به منظور ايجاد جو همدلي ميان مسلمانان جهان انجام شد، پس از برگزاري كنسرت‌هايي در آمريكا، آلمان، بريتانيا، مصر، سودان، كويت، عربستان، فرانسه، آلمان، هلند و... به آذربايجان رفته بود تا در استاديوم حيدر علي اف براي هواداران پرتعدادش بخواند.

شناسنامه

نام سامي يوسف در واقع «سيامك رادمنش» است كه ممكن است اسم آشنايي باشد. سامي يوسف بارها در مصاحبه و بيوگرافي‌هاي مختلف از پدرش گفته كه يك موزيسين و شاعر مشهور است، اما اصلا به نام او اشاره نكرد و البته در گفت‌وگو با رسانه‌هاي مصري در مقابل سوالات خبرنگاران مقاومت كرده و چيزي از پدرش نگفته: «خواهش مي‌كنم درباره پدرم نپرسيد.»

پدر سيامك رادمنش، آهنگساز، ترانه‌سرا و موزيسين مشهور ايراني مقيم انگلستان است؛ «بابك رادمنش» كه بارها نامش را شنيده‌ايم و آهنگ‌هايش را گوش كرده‌ايم. بابك رادمنش، بيش از همه با آلبومي به نام «پيروزي» ميان جوانان مطرح شد. او، آلبومي با اين نام با صداي «اميد» خواننده ساكن آمريكا تهيه و توليد كرد و آهنگ‌ها و تنظيم‌هاي جديدي را وارد موسيقي پاپ خارج از كشور كرد؛ تنظيم‌هايي به سبك تنظيم‌هاي مدرن تركي كه بين جوانان ايراني هم حسابي جايش را باز كرد. او به جاي گفتن شعر بر روي ملودي آهنگ‌هاي تركي و عربي- كاري كه ميان خوانندگان آن‌ور آب‌ كاملا طبيعي شده است- از تنوع تنظيمات و سازبندي آن ها استفاده كرد و موفق شد سبك جديدي را وارد بازار كوچك موسيقي پاپ ايراني خارج از كشور كند. پس از اميد، خوانندگان ديگري همچون «رضا معين» و «جمشيد» خواننده كرد، با اين سبك و با كمك بابك رادمنش آثاري را تهيه كردند.

بابك رادمنش علاوه بر آن كه ملودي مي‌ساخت و تنظيم مي‌كرد، شعر و ترانه‌هايي را هم براي خوانندگان مختلف مي‌گفت و ترانه‌هايي كه بيشتر در آن ها از تم‌هاي مذهبي، عرفاني و عشق به وطن استفاده مي‌كرد. ترانه‌هايي مثل «وطن» با صداي خواننده جوان «پويا» با اين مطلع: «وطن، وطن زمزمه هر روز و هر شب من/ نام وطن،‌ قشنگ‌ترين اسم روي لب من»

يا «ترك غربت» با صداي جمشيد، با احساسات وطن دوستانه. ترانه‌هاي «مهتاب عشق» و «خاكي» با مايه‌هاي عرفاني و ترانه «گل مولا» با صداي «جهان» درباره عشق به حضرت علي (ع). ترانه «مناجات» - سامي يوسف هم ترانه‌اي با نام مناجات دارد- هم به زودي منتشر خواهد شد تا دغدغه‌هاي مذهبي بابك رادمنش را بيش از پيش نمايش دهد.

در تمام اين سال‌هاي حضور رادمنش در خارج از كشور، او اصلا به لس‌آنجلس نرفت و در مقابل تمام دعوت‌ها و پيشنهادات‌ مقاومت كرد. دليلش را هم تحصيل دو فرزندنش در رشته موسيقي در رويال آكادمي لندن عنوان مي‌كرد. دو فرزند او يكي سيامك و ديگري بابك- او بعدا نامش را «بارون» گذاشت و با اين نام به فعاليت‌هاي هنري پرداخت - هر دو جزو همكاران پدر در بدو كار بودند. تنظيمات ترنس سيامك بر روي ترانه‌هايي همچون «فاصله» با اين مطلع: «چيني نازك دلامون/ از غم فاصله شكسته» كه به دو زبان انگليسي و فارسي خوانده مي‌شد، جزو اولين تنظيم‌هاي موسيقي ترنس فارسي بودند. آن هم در سن 20 سالگي.

اما بارون همكاري با پدر را ادامه داد و تمام تنظيم‌هاي جديد آثار بابك رادمنش را او انجام مي‌دهد. سيامك اما به سمت موسيقي اسلامي رفت و چهار سال پيش اولين آلبومش به نام «المعلم» را به بازار ارائه كرد كه با استقبال بسيار گسترده‌اي روبه‌رو شد. اين موفقيت راه را براي كنسرت‌هاي مختلف و ادامه اين مسير هموار كرد. دو سال گذشت تا آلبوم دوم او به نام «امت من» به بازار عرضه شود. آلبومي كه با آلبوم قبل زمين تا آسمان متفاوت بود. اگر آلبوم قبلي بيشتر بر روي اناشيد و نواهاي مذهبي استوار بود و موسيقي چندان در آن پررنگ نبود، اما آلبوم «امت من» بر پايه ملودي‌هاي مشهور ايراني ساخته و بر روي آن ها كلام مذهبي قرار داده شد. او در ليبل اين آلبوم از پدرش و بارون تشكر ويژه كرده است. ترانه «عيد» بر روي ملودي «منتظرت بودم» (آهنگي با صداي داريوش رفيعي) ساخته شد. «حسبي ربي» كه با تبليغات بسيار و كليپ پرزرق و برق و خوش آب و رنگي ساخته شد، از ملودي «ملاممد جان» كه يك ملودي فولكور خراسان - و نه يك ملودي افغاني- است، نشات گرفت و آهنگ «مناجات» هم كه متعلق به مرحوم علي تجويدي است.

ترانه «غار حرا» هم بر روي ملودي «ممد نبودي ببيني شهر آزاد گشته» ساخته شد كه يك سرود حماسي درباره آزادسازي خرمشهر است. اما نكته جالبي كه مي‌توان درباره يكي از اين آهنگ‌هاي انقلابي گفت مربوط به آهنگ «خلبانان» است. همان ترانه معروفي كه مطلعش اين بود: «فرشته حق يارت باد/ الله نگه‌دارت باد»

بابك رادمنش با نام اصلي «فيروز برنجان» ترانه سراي بخش تركي اين آهنگ‌ انقلابي و آهنگساز آن است كه با صداي «جمشيد نجفي» در خاطره ميليون‌ها ايراني ماندگار شده.

اما اگر بدانيد فيروز برنجان، براي كدام فيلم سينمايي آهنگ ساخته، شاخ در مي‌آوريد؛ فيروز برنجان يا همان بابك رادمنش خودمان، آهنگساز فيلم «توبه نصوح» اثر محسن مخملباف است كه در سال 1361 ساخته شد. فيلمي كه خواننده‌اش هم «حسام الدين سراج» بود.

سياست و اسلام

يك جاي اين نوشته گفتيم كه نام يكي از دو برادر موزيسن رادمنش، بابك است. شايد با خودتان بگوييد چگونه مي‌شود هم اسم پسر، بابك باشد و هم اسم پدر. در واقع نام اصلي بابك رادمنش، فيروز برنجام است. مجله «بورهام وود تايمز» در مطلبي درباره يك مساله حقوقي كه آهنگساز معروف ايراني بابك رادمنش درگيرش بود، نوشته نام اصلي او، فيروز برنجان است؛ يعني نام رسمي او كه در پاسپورتش قيد شده است. اما به هر حال نام هنري شناخته شده برنجان، بابك رادمنش است.

بابك رادمنش از آن دسته آهنگسازان مشهوري است كه هيچ فيلم يا عكسي از او منتشر نشده و با وجود درخواست‌هاي فراوان، تاكنون با انجام مصاحبه و عكاسي به شدت مخالفت كرده است. در سوي ديگر ماجرا، سامي يوسف، از تبليغات رسانه‌اي به خوبي استفاده كرده و با بزرگترين تلويزيون‌ها و مجلات دنيا مصاحبه‌هاي اختصاصي انجام داده است. مصاحبه ويژه او با تلويزيون CNN و مطلبي كه مجله تايم از او و كنسرتش تهيه كرد باعث شهرت افزون‌تر او در خارج از مرزهاي كشورهاي مسلمان شد.

حتي عدم صدور ويزا از سوي ايالات متحده، براي ورود به خاك اين كشور مي‌رفت كه با يك جنجال رسانه‌اي همراه شود اما بالاخره او مجوز حضور در آمريكا و برگزاري كنسرت براي مسلمانان اين كشور را دريافت كرد و موفق شد با مهم‌ترين رسانه‌هاي اين كشور هم گفت‌وگو كند.

او در كنسرت لس‌آنجلس، از پيروزي بزرگ اسلام گفت: «طلوع نزديك است.» آن روزها حملات اسرائيل به جنوب لبنان آغاز شده بود و سامي يوسف حمايت خود را از كودكان و آوارگان لبناني، آن هم در خاك آمريكا اعلام كرد.

اما يكي از مهمترين واكنش‌ها به اظهارنظرها و اقدامات سامي يوسف از سوي سفارت بريتانيا در يمن شكل گرفت؛ سامي يوسف در بخش پاياني تور جهاني خود به يمن سفر كرده بود. او با چفيه فلسطيني - كه به نوعي نماد حماس است- در كنفرانس مطبوعاتي‌اش ظاهر شد كه سفارت انگليس نسبت به اين مساله واكنش شديدي نشان داد. آن ها از دولت يمن خواستند تا كنسرت سامي را در اين كشور لغو كند. اما نهايتا اين كنسرت با تاخير و در تاريخ 4 دسامبر در تالار المدينيه صنعا و در حضور دو هزار نفر از هواداران سامي با شور و حال خاصي برگزار شد. حدود 1200 نفر از حاضران در اين كنسرت، زنان و كودكان يمني بودند كه عشق و علاقه‌شان به خواننده محبوبشان را با صدا كردن مداوم نام او نشان مي‌دادند. او همان‌جا به هوادارانش اعلام كرد كه آلبوم جديدش را يك سال و نيم ديگر به بازار ارائه خواهد كرد. اما او در اين مدت بيكار نمي‌نشيند و در ايام فراغت از اجراهاي زنده، سينگل‌هايي را اجرا و عرضه خواهد كرد و البته براي آهنگ‌هايش ويدئوهاي عالي ديگري هم خواهد ساخت.

عرب، تركي و ايراني

قرار بود كه او كليپ «مادر» به زبان فارسي‌اش را هم به زودي در وب‌سايتش قرار دهد و آن را براي پخش به شبكه‌هاي مختلف بسپارد. اما اين خبر را از روي وب‌سايتش برداشت و به جاي لينك مادر با ورژن فارسي، لينك آهنگ مناجات را قرار داد. يكي از كساني كه ويدئوي فارسي مادر را شنيده به لحن عالي و موثر سامي در اين آهنگ اشاره مي‌كند. او به خوبي فارسي مي‌خواند و نشان مي‌دهد كه يك فارس مادرزاد است. تدوين كليپ اين آهنگ ماه‌هاست كه انجام شده اما مشخص نيست به چه دليلي سامي يوسف از انتشار آن خودداري كرده است.

ولي اجراي زنده آهنگ‌هاي جديد او در وبلاگ هواداران سامي يوسف موجود است. او در آهنگ «فلسطين» مي‌خواند: she's myhappines, my soul, my deathandmylife/ my heart, my love, Palestine

اگر اين آهنگ را بشنويد طبق معمول ملودي آن را آشنا مي‌يابيد. سامي، اين ترانه را بر روي آهنگ معروف تركي ايراني «آيريلق» خوانده. آيريلق در زبان تركي به معناي «جدايي» است و خوانندگان مختلفي از جمله فرشيد امين اين ترانه را اجرا كرده‌اند.

سامي همچنين در كنسرت اسكندريه با حمايت از مقاومت مردم جنوب لبنان ترانه جديدش به نام we will never submit را اجرا كرد. او عنوان اين كنسرتش را «با هم براي شكستن محاصره» گذاشته بود. او در كنسرت يمن، همچنين از دو ترانه جديد گفت كه قصد دارد در اولين فرصت آن ها را منتشر كند. يك ترانه درباره توهين به پيامبر با انتشار كاريكاتورهاي موهن در روزنامه دانماركي و ديگري آهنگي درباره تجاوز اسرائيل به فلسطين.

به نظر مي‌رسد كه سامي قصد دارد از نفوذ و تاثيرش در ميان مسلمانان و رسانه‌هاي دنيا به نفع مسائل دنياي اسلام استفاده كند. جالب اين جاست كه او هنرمندي است كه قائل به اينترناسيوناليسم اسلامي است. كسي كه در كنفرانس مطبوعاتي‌اش در آذربايجان گفته بود: «موسيقي آذري و موسيقي مقامي را خيلي دوست دارم. اغلب آهنگ‌هاي من، مذهبي‌اند و به نظر من موسيقي‌هاي محلي و مقامي خيلي شبيه موسيقي‌هاي مذهبي هستند. به زودي زود آهنگ‌هايي به زبان تركي آذري خواهم خواند. من به غدير حاجي بايوف و فكرت اميروف موزيسين‌هاي آذري علاقه ويژه‌اي دارم.»

سامي به زبان‌هاي عربي، انگليسي، تركي و هندي آهنگ‌هايي اجرا كرده و قرار است موزيك آذري هم اجرا كند. گرچه خبرهاي مربوط به آهنگ‌هاي فارسي‌اش را از روي وب‌سايتش برداشته است و مشخص نيست كه بالاخره او كي با سرزمين مادري‌ و هواداران ايراني‌اش ارتباط برقرار مي‌كند؟

مطلب بعدی :: مطلب قبلی