* مذهبي: فلسفه و برهان

از وحي به عقل
اسلامى تا قرن پنجم تقريباً مستقل و متمايز از دو نهضت فلسفه و تصوف رشد كرد. از آن پس با رويارويى جدى و تعامل هرچه بيشتر اين سه حوزه آنها به شدت از يكديگر تأثير پذيرفتند. از اين زمان ديگر نه غزالى مى‏توانست ‏بدون توجه به فلسفه و ... ادامه مطلب

فراتر از خيال روزمره
در تمثيل و امر نمادين آن گونه كه در تاريخ تفكر اسلامي طرح شده است مي تواند زمينه مناسبي براي بررسي تجربه زيباشناختي و امر متعالي فراهم آورد؛ چرا كه فلاسفه اي نظير ابن سينا و سهروردي با تكيه بر بعد سمبليك در روايات و قصص خود تحقق چنين تجربه ... ادامه مطلب

رعايت ادب عاشقي
نه!... اسلام با به دست آوردن ثروت مخالف نيست؛ فقط شرط هايي مي گذارد تا کسي که در حال کسب و کار اداري يا آزاد است پولش را دچار مکافات و آلودگي نکند. روشن تر بگويم؛ دنيا قانون هاي ويژه اي دارد که بر اساس آن چيزهايي رخ مي دهند. ... ادامه مطلب

رقص براى خدا
آنه مارى شيمل از اسلام شناسان و شرق شناسان بنام روزگار معاصر است. وى از سر صدق و راستى در راه شناخت فرهنگ و تمدن و تاريخ اسلام گام نهاده و با آثارش نه تنها چشم غربيان را تا اندازه اى بر روى حقيقت فرهنگ مشرق زمين گشود بلكه به ... ادامه مطلب

روش تفسيري چيست
متعدد قرآن نشان مي دهد كه هريك از مفسران قرآن را از منظري خاص و ديدگاهي محدود تفسير كرده است يعني مفاهيم قرآن را براساس بينش خود- كه الزاما يك بينش بيش نيست- فهم كرده و توضيح داده اند. برخي تنها به توضيح ادبيات بلاغت و ابعاد لفظي و نحوي ... ادامه مطلب

زيبايي و فيلسوف
در ميان آثار هگل A«درس گفتارها درباره زيبايي شناسيA» اثري است كه بيش از ساير آثار او مورد توجه عموم واقع شده است.هم موضوع اين كتاب و هم نحوه بيان مطلب در آن به نحوي است كه كتاب را بيش از ديگر آثار هگل قابل فهم ساخته است. ... ادامه مطلب

سياست هاي ديني خسرو دوم(پرويز ـ ابرويز)
ايران در نيمۀ دوم سدۀ 6 و اوايل سدۀ 7 ميلادي در آثار گروهي از مؤلفان ايراني و غيرايراني آمده است. گذشته از آن در خزاين و بايگانيهاي دربار ساساني اسناد فرمانها پيمانها و زندگينامه ها نگاهداري مي شده اند. ظاهراً در روزگار پادشاهي خسرو اول انوشيروان کوششهايي براي ... ادامه مطلب

مولوي و هرمنوتيك فلسفي
فيلسوفان طرفدار هرمنوتيك مسئله فهم و تفسير را جدي تلقي مي كنند. اينكه چگونه انسان مي تواند به فهم يك متن نايل شود براي آنها مسئله مهمي است. آنها در باب شرايط فهم و تفسير يك متن بحث و گفت وگوهاي بسيار دارند. برخي از آنها نيز چون هيدگر و ... ادامه مطلب

شوريدگان بي سرانجام
به گروه موسوم به A«روشنفكران دينيA» را مي توان از دو جنبه مطرح نمود: نخست افرادي كه در اين حوزه فكري فعاليت مي كنند يا به عبارت بهتر ساختار روشنفكري ديني در كشورمان و جنبه سخت افزاري آن. در مرحله دوم جنبه نرم افزاري و دستاوردهاي فكري كه اين ... ادامه مطلب

شيعه چگونه شكل گرفت؟
يكي از فرقه هاي اسلامي است و تأثيرات شگرفي بر تفكر اسلامي و حتي فقه ساير فرقه هاي اسلامي داشته است. نحوه شكل گيري مذهب شيعه را به روايت استاد علامه طباطبايى (از كتاب شيعه در اسلام ايشان) نقل مي كنيم.آغاز پيدايشA«شيعهA»را كه براى اولين بار به شيعه على عليه ... ادامه مطلب

مفهوم خدا در كنش اجتماعي
ديني را از زواياي گوناگون مي توان مورد مطالعه قرارداد .از نظر فرهنگ عموي بايد نقش مفاهيم ديني را در شكل دادن به باورها و كنش هاي اجتماعي جستجو كرد.بنياني ترين مفهوم ديني مفهوم خداست. همانطور كه در واقع بنياني ترين ويژگي هر يك از اديان را بايد در كيفيت ... ادامه مطلب

درياي ايمان
تمايز بين صوفيان و مسلمانان ديگر اگر محال نباشد بسيار مشکل است. حتي اگر ديدي مردم شناسانه داشته باشيم و بگوييم صوفي کسي است که خود مي گويد صوفي است درمي يابيم که به دلايل تاريخي و سياسي کساني که با تعاريف ديگر اين واژه صوفي ناميده مي شوند از ... ادامه مطلب

چه چيزي تفكر نيست؟
چيست؟A» پيش از هر چيز روشن است كه تفكر يك A«چيزA» نيست به آن معنايي كه مثلاً ميز درخت گربه يك چيز هستند. اين را تقريباً همه مي دانند.بنابراين پاسخ اين پرسش از پيش و به طور منفي داده مي شود: تفكر يك چيز نيست؛ كوزه گل پروانه ... ادامه مطلب

روح را تابان كن از انوار ماه
1 ـ شيطان و تنبيه فريب خوردگان اش در بخش A«مصائب فيلمي شخصيA» آورده اند كه: A«شيطان كه از آغاز سوگند خورده است ياران صديق پروردگار از پيامبران تا مردم عادي را گمراه كند و از آغاز پيش از رسالت مسيح او را وسوسه كند تا از ... ادامه مطلب

فراز و فرود روشنفکري ديني
که از روشنفکري ديني سخن مي گوئيم وجه ديني صفتي براي وجه روشنفکري است. به اين جهت وجه ‏روشنفکرانه است که جايگاه محوري دارد و پيشاپيش ضروري است در باب وجه مذکور سخن گفته شود. وجه ديني ‏آنگاه به تبع وجه روشنفکرانه موضوعيت و معنا پيدا مي کند. ‏ به ... ادامه مطلب

فلسفه زندگي
وجـود دارنـد كـه مـعـتـقدند اگر هر فردي از فلسفه زندگي شخصي خود پيروي كند كارخطرناكي نموده است.مــمكن است ديگران به شما به چشم يك فرد مـغرور و يـا بيش از حد مقيد به اخلاق بنگرند. از طرف ديگر نگاه كنـيد كـه چـگونه هـر فـرد نـامـدار و يـا نـه چندان مشـهور ... ادامه مطلب

مغلوب علم خويش
غلامرضا خاکيچه درد بوده است در جانهاي ايشان كه چنين كارها و از اين شيوه سخن ها از دل ايشان به صحرا آمده است... تذكره الاولياء عطارمقدمهبزرگان قلمرو معرفت به واسطه طنين وجودي كه در تاريخ زمانه خويش و بعد از آن دارند همواره در معرض قضاوت قرار دارند ... ادامه مطلب

فلسفه ي آيين هاي نوروزي
سر آغاز جشن ِ نوروز روز نخست ماه فروردين (روز اورمزد) است و چون برخلاف ساير جشن ها برابري نام ماه و روز را به دوش نمي كشد بر ساير جشن ها ي ايران باستان برتري دارد. در مورد پيدايي اين جشن افسانه هاي بسيار است اما ... ادامه مطلب

معنا و مفهوم فلسفه در اسلام
پرتو قرآن و حديث که اصطلاح حکمت در هر دوي آنها به کار رفته است صاحب نظران مسلماني که وابسته به مکاتب فکري مختلف هستند طي سالهاي متمادي درصدد شرح و توضيح معناي حکمت و فلسفه اصطلاحي که در خلال ترجمه هاي يوناني در قرون دوم ق./ هشتم ... ادامه مطلب

نور در نور
و حديث از مهم ترين منابع سهروردي است. او بيش از هر فيلسوف مسلمان ديگر به قرآن و سنت توجه كرده و بدين ترتيب هويت اسلامي فلسفه خويش را تحقق مي بخشد. وي در سلوك فلسفي و عرفاني خود به تامل و انديشه در قرآن پرداخت و درپرتو آن ... ادامه مطلب

ابن رشد و مسئله عقل
شنيده ايم كه اگر ميان دو امر تعارضي رخ دهد اين عقل است كه بايد رفع تعارض كند و خداوند با واسطهدر حل مشكل نقش خود را ايفا مي كند. اما اگر كار به جايي برسد كه خود عقل با خودش دچار تعارض شود يعني برخي از احكام و داوري ... ادامه مطلب

هنر چهل تكه زيبايي شناسي انتقادي آدورنو
آدورنو از مهم ترين بنيان گذاران و نظريه پردازان مكتب فرانكفورت بود و در ايجاد نظريه انتقادي مكتب فرانكفورت نقش مهمي داشت.او در شاهكارش A«نظريه زيبايي شناسيA» ثابت كرد كه مدرنيسم و هنر مدرن خود نقدي مدرن است از تمامي جلوه هاي زندگي مدرن و به ويژه از خردباوري مدرنيته. ... ادامه مطلب

وعده اميد به انسان نااميد
پوپوليسم چه نسبتي با ناآگاهي مردم و عدم چرخش اطلاعات دارد؟ آيا مي توان پوپوليسم را به عنوان تب ناشي از يك بيماري تشخيص داد؟ تبي كه بي ترديد خود بيماري نيست. بيماري اي كه عواملي چون دوگانگي اقتصادي همزيستي ساختارهاي مختلف متعلق به ادوار مختلف محروميت هاي ... ادامه مطلب

هايدگر، انسان، هستي
Denken ist die Einschrنnkung auf einen Gedanken, der einst wie ein Stern am Himmel der Welt stehen bleibt. تفکر محدود کردن خود به فکري واحد است که يک روز مانند ستاره اي در آسمان جهان ثابت مي ايستد.[۱] هايدگر vvv ... Der ... ادامه مطلب

از طغيان به طاعت
مسلمان شيعه و سني در رهيافت خود به مسأله نبوت و متكلمان شيعه در مسأله امامت از A«قاعده لطفA» سود جسته اند. محكم ترين دليل متكلمان بر وجوب بعثت انبيا و وجود امامان و حتي غيبت حضرت ولي عصر(ع) قاعده لطف است.از ديدگاه ايشان حق تعالي با لطف ... ادامه مطلب

تربيت عقل براي شناخت دين
انديشمندان مسلمان درباره روش شناخت دين و بهره‏بردارى از متون دينى ديدگاههاى متفاوتى دارند. برخى روش عرفانى را تنها راه شناخت دين مى‏دانند گروهى بر تعبد به ظواهر دينى اصرار ورزيده‏اند و گروه سوم طريق عقلى را راه دستيابى به معارف دينى مى‏دانند. در بين نظريه‏هاى مطرح شده در ... ادامه مطلب

نظر اجمالي به سير فلسفه در عالم اسلامي و در ايران
و آثار ملاصدرا نزد اهل فلسفه در سيصد سال اخير احترام و اعتبار فوق العاده داشته است . البته معدودي از استادان فلسفه راه اين فيلسوف بزرگ را نپسنديده و از او پيروي ... ادامه مطلب

خروج مگس از بطري
پاسخ به پرسش از A«چيستي فلسفهA» و پرسش از لزوم مطالعه فلسفه پاسخ هاي متفاوتي از سوي فيلسوفان يوناني ارائه شده است.تصورات گوناگوني که فيلسوفان يونان باستان از سرشت و غايت فلسفه داشتند همگي ناشي از علايق فطري آنها بود. آن چه ما به دنبال آن هستيم اين ... ادامه مطلب

جمال جلوه چيزها
لوگوس (Logos) همانند اغلب واژگان فلسفي ديگر قبل از آن كه اصطلاحي فلسفي بوده باشد به حوزه كاربرد عادي زبان تعلق داشته است. اين واژه به تدريج در تفكر فلسفي وارد شده و از اين طريق از مفهوم خاصي برخوردار شده است؛ درست همان گونه كه زبان فلسفه از بطن ... ادامه مطلب

جايگاه علم در قرآن مجيد و بيگانگي تازيان با علم
قرآن 2-1- همان طور كه سرچشمه ي كتاب و درس و تعليم و تعلّم قرآن مجيد و سنّت نبوي است برنامه ي اعزام محصّل به خارجه نيز اول بار از قرآن ... ادامه مطلب

نسبت تجربه عرفاني با فلسفه (روايت استيس )
مسئله پژوهش ما به نحو مجمل در اينجا اين است كه آنچه A«حال يا تجربه ي عرفاني A» ناميده مي شود چه رابطه اي -اگر اصولاً داشته باشد- با مسائل مهم ... ادامه مطلب

حقيقت خود ما هستيم
دهة چهل به بعد هايدگر برداشت خاصي را از تفكر پيش كشيد. او در آثاري كه در آن دهه و پس از آن به رشته تحرير درآورد A«تفكرA» را با A«سپاس گزاريA» مرتبط دانست. فعل denken به معناي A«انديشيدنA» است. هايدگر آن را به معناي A«سپاس گزاري كردنA» مرتبط دانست.(1) ... ادامه مطلب

پايان روزها
منظر دين (به ويژه مكتب اسلام) مقاطع زماني گذشته حال و آينده با يكديگر ارتباطي پيوسته منطقي و بامعنا دارند و به صورت گسسته از يكديگر تلقي نمي شوند. و انسان موجودي است انديشمند آگاه خودآگاه و انتخابگر كه انتخاب A«ديروزA» او A«حالA» را مي آفريند و A«انتخاب حالA» A«فردايA» ... ادامه مطلب

قطره اي از اقيانوس بيکران معرفت چهارده معصوم
متعال اهل بيت (ع) را بسيار عزيز و گرامي خلق کرده است و آنها را بر تمام مخلوقات جهان هستي برتري داده است و هيچ مخلوقي بهتر از آنها وجود ندارد و آنها با معرفت ترين و با محبت ترين و مطيع ترين مخلوقات نسبت به خداوند متعال هستند.اهل بيت ... ادامه مطلب

حکمت ايمانيان
در منابع تاريخ فلسفه و متون فلسفي به ويژه از دوره صدراي شيرازي به بعد تنها از سه جريان شاخص فلسفه اسلامي يعني حکمت مشا حکمت اشراق و حکمت صدرايي ياد مي شود و شخصيتهايي چون فارابي و ابن رشد به عنوان بنيانگذاران فلسفه اسلامي تلقي مي شوند؛ و هيچ ... ادامه مطلب

اسلام وسعادت زندگي
است کسي بگويد:صحيح است که اسلامهمه شئون انساني را که درعصرنزول قرآن وجودداشته متعرض شده وازاين جهت ميتوانسته است اجتماع آن روزرابه سعادت حقيقي وتمام آرزوهاي زندگي برساند. ولي مرورزمان راههاي زندگي انساني راتغييردادهزندگي فرهنگي وعلمي وحيات صنعتي تمدن امروز هيچگونه شباهتي با زندگي ساده14قرن پيش که به وسائل طبيعي ... ادامه مطلب

از مسيح تا مسيحيان
از ماجراي آفرينش خارق العاده عيسي(ع) گرفته تا مرگ او(درآموزه مسيحي) ونيز الهيات پيچيده اي كه در باب تثليث ايجاد شد همه و همه از تاريخ اين آيين روندي تو در تو مي سازد. اين پيچيدگي گاه تا به حدي است كه اورا نه به عنوان يكي از رسولان ... ادامه مطلب

اسلام و سلامت روان
داشتن فلسفه اي براي زيستن را يكي از شروط ضروري براي برخورداري از سلامت رواني آرماني ذكر مي كند و مي گويد: كسي كه به خوبي سازش يافته واجد فلسفه اي مستحكم در زندگي خود است و مي توان موارد ذيل را به او نسبت داد: الف. بايد در جهاني ... ادامه مطلب

از آگاهان بپرسيد
تمدن هاي بزرگ با اعتقاد به ماوراءالطبيعه و عالم غيب پيوندي عميق و ناگسستني دارد. در دل هر تمدني صفير بيدارباش مصلحان و يكتاپرستان از يكسو و سفره طمع برانگيز مفسدان و مشركان از سوي ديگر دنيا را به صحنه نبردي دايمي تبديل كرده است. حتي در تمدن هاي هند ... ادامه مطلب

اخلاق؛ راهي به سوي خدا به
امكان استدلال اخلاقي بر خداشناسي : اخلاق1 و احكام اخلاقي2 مي توانند در مسائل فلسفه دين مورد بررسي واقع شوند يكي از اين مسايل اخلاقي فلسفه دين همان رابطه اخلاق و خداشناسي است كه به بررسي ماهيت قضاياي اخلاقي و منشا صدور آنها از آن جهت كه مورد تاييد و ... ادامه مطلب

تمدن غربى ، مسيحيت و روشنگرى
ماه پيش در ژوئن 2005 A«مركز دين و دموكراسىA»([1][1]) دانشگاه ويرجينيا (آمريكا) كنفرانسى در شهر وين برگزار كرد به نام A«دين و سكولاريسم و پايان كار غربA» شركت كنندگان افرادى مختلف بودند از دانشگاهى و پژوهشگر و روحانى و روزنامه نگار. چند تن از آنان ــ از جمله استادان جامعه ... ادامه مطلب